Meer dan 160 stijlen en een degustatie voor alle zintuigen: de Oude en de Nieuwe Wereld van bier
Op de Internationale Dag van het Bier profileert deze eeuwenoude drank zich steeds meer als een complex en divers universum, met meer dan 160 stijlen en een zintuiglijke rijkdom die veel verder gaat dan occasionele consumptie.
Met meer dan 10.000 jaar geschiedenis is bier vandaag veel meer dan een drank die met informele momenten wordt geassocieerd. De culturele rijkdom, de meer dan 160 bestaande stijlen en het potentieel voor foodpairing krijgen, zij het langzaam, steeds meer erkenning in markten die traditioneel door wijn worden gedomineerd, zoals Portugal.
Deze Internationale Dag van het Bier, die altijd op de eerste vrijdag van augustus wordt gevierd, is dan ook een uitnodiging om een uitgestrekt en voortdurend evoluerend universum te ontdekken.
De feestdag werd in 2007 in de stad Santa Cruz, Californië (Verenigde Staten), in het leven geroepen door een groep vrienden die een dag wilde instellen om mensen samen te brengen rond een van de meest geconsumeerde dranken ter wereld. Het initiatief kreeg een internationaal karakter en wordt vandaag in meer dan 50 landen gevierd.
Volgens Filipa Santos, biersommelier en brandmanager van Sagres-bier, ontstaat interesse in bier vaak door de ontdekking van de complexiteit ervan. Van de ingrediënten tot de verschillende brouwscholen biedt de drank een diversiteit die reikt van klassieke Europese bieren tot hedendaagse interpretaties van de zogenaamde "Nieuwe Wereld".
Filipa werkt al 20 jaar in de marketing en houdt zich sinds 2011 bezig met de biersector. Ze heeft samengewerkt met verschillende nationale en internationale biermerken. Ze volgde een opleiding tot biersommelier omdat ze "de behoefte voelde om het product waarmee ze werkte echt te leren kennen". Tijdens haar traject raakte ze vooral gefascineerd door "de diversiteit en rijkdom van de bierwereld".
Vier ingrediënten, oneindig veel mogelijkheden
Bier wordt traditioneel gebrouwen met vier natuurlijke ingrediënten: water, mout, hop en gist. De manier waarop deze elementen worden gecombineerd en verwerkt, leidt echter tot een enorme verscheidenheid aan stijlen.
Het verschil zit in de rol die elk ingrediënt speelt, afhankelijk van de brouwtraditie en de stijl.
— Filipa Santos, biersommelier
Water kan bijvoorbeeld rechtstreeks de smaak beïnvloeden, afhankelijk van de minerale samenstelling. "Ongeveer 93% van een bier bestaat uit water. Dus als we een pilsner willen, een bier met weinig bitterheid dat veelzijdig en zeer makkelijk drinkbaar is, gebruiken we zacht water. In dat geval zal het water niet overheersen en krijgen we een bier waarin de mout voor een goede balans kan zorgen. Als we daarentegen een intenser en complexer bier willen, zoals Guinness of een stout, moeten we hard water gebruiken, omdat we de mineralen nodig hebben om de mout een grotere rol te laten spelen en echt naar voren te laten komen", legt de specialiste uit.
Mout — meestal gerstemout, maar ook van tarwe of andere granen — is verantwoordelijk voor de kleur en de graantonen, die kunnen variëren van vers brood tot geroosterd brood.
Bij hop overheerst de bitterheid, samen met aromatische tonen van tropisch fruit of citrus. "Ze kunnen variëren van kruidig en bloemig tot fruitig, met onder meer tropische en citrusachtige tonen, rozengeur enzovoort."
Gist is op zijn beurt het onzichtbare ingrediënt dat suiker omzet in alcohol en gas, en ook bepalend is voor het uiteindelijke profiel. "Er zijn bieren waarin gist de hoofdrol speelt, bijvoorbeeld Belgische bieren. Daarin vinden we tonen van kruidnagel, kruidige tonen en ook bananentonen."
Een wereld van meer dan 160 stijlen, veel verder dan de klassieke lager
Uit deze vier elementen ontstaan meer dan 160 erkende bierstijlen. Toch blijft Portugal een markt die door één bepaalde stijl wordt gedomineerd. "Wij zijn een pilsnerland: licht, makkelijk drinkbaar en verfrissend", merkt Filipa op. Maar dit is slechts een klein deel van het bieruniversum.
Enkele van de bekendste stijlen:
- IPA (India Pale Ale) — gekenmerkt door een intens hoparoma, met tropische en citrusachtige tonen. Ontdek onze selectie ambachtelijke IPA's →
- Stout en Porter — donkere bieren met koffie- of chocoladetonen, ideaal voor gedurfde gastronomische combinaties. Ontdek onze Stout en Porter →
- Weissbier en Weizen — tarwebieren met zachte en fruitige kenmerken, troebel en ongefilterd. Ontdek onze Weizen-bieren →
- Pilsner en Pils — de meest verspreide bierstijl ter wereld, ontstaan in Pilsen in Tsjechië. Bekijk onze selectie →
Oude Wereld en Nieuwe Wereld: twee filosofieën naast elkaar
De diversiteit aan stijlen weerspiegelt ook de verschillende geografische tradities — de zogenaamde bierbrouwscholen, die zijn onderverdeeld in de “Oude Wereld” en de “Nieuwe Wereld”.
In de Oude Wereld vind je de meest klassieke stijlen — “de ware archetypen van bier”, aldus Filipa. In Duitsland, Oostenrijk en Tsjechië, waar de traditie vooral waarde hecht aan het werken met mout en tarwebieren, komen vaak troebelere en zachtere stijlen voor, met lichtzoete tonen en kenmerkende aroma’s zoals banaan. Typisch voor Duitsland zijn witbier en Weissbier; Pilsner, tegenwoordig dominant in veel markten, ontstond in de stad Pilsen, in het huidige Tsjechië — dat je kunt ontdekken in onze selectie Tsjechische ambachtelijke bieren.
Een andere groep bestaat uit Engeland, Schotland en Ierland, waar bier sterk verbonden is met mout, “maar ook omdat het historisch gezien whiskystokende landen zijn”. De hopsoorten die in deze landen worden gebruikt, hebben een eigen identiteit: “De Engelsen hebben zeer aardse hopsoorten en ik denk dat dit veel te maken heeft met hun geschiedenis die verbonden is met thee.”
De Belgen en de Fransen “staan sterk open voor oneerbiedigheid en originaliteit en creëren gedurfde mengsels”. De productie omvat hier technieken zoals spontane gisting, met onvoorspelbare en complexe resultaten, vaak met een uitgesproken zuurgraad of met toevoeging van gefermenteerd fruit, zoals bij kriek, die met kersen wordt gemaakt. Ontdek deze wereld in onze selectie van Brouwerij St. Bernardus en van Brouwerij Bosteels.
Daartegenover heeft de Nieuwe Wereld — met name de Verenigde Staten, Brazilië en Japan — een nieuwe benadering gebracht door klassieke stijlen opnieuw te interpreteren. Het duidelijkste voorbeeld is de IPA, oorspronkelijk Brits maar grondig getransformeerd door Noord-Amerikaanse brouwers, die hopsoorten met meer tropische en intense profielen hebben geïntroduceerd. Net als bij wijn weerspiegelt hop de plaats waar hij wordt geteeld: in Amerikaanse regio's zoals de Yakima Valley zijn de aroma's fruitiger en uitbundiger.
Proeven met alle vijf zintuigen
Bier begrijpen betekent niet alleen de stijlen of herkomst ervan kennen; het gaat ook om de manier waarop het wordt geproefd. "Om een bier te proeven raad ik altijd aan om het glas allereerst niet tot aan de rand te vullen. We kunnen zelfs het zogenaamde universele proefglas gebruiken, dat sterk lijkt op een glas voor witte wijn", onthult de biersommelier.
Bij het proeven van bier worden alle zintuigen betrokken:
- Zicht — kleur, helderheid of troebelheid, schuim
- Gevoel — de juiste temperatuur in het glas
- Gehoor — "We kunnen zelfs naar het bier luisteren: of het koolzuur heel expressief is of niet, of we de belletjes kunnen horen"
- Reuk — citrusachtige, tropische, geroosterde, kruidige of zure tonen, afhankelijk van de stijl
- Smaak — balans tussen de zoetheid van de mout en de bitterheid van de hop, body, frisheid, intensiteit. "We proeven in kleine slokjes en proberen te begrijpen welke smaak overheerst en wat er op onze tong gebeurt"
In tegenstelling tot wijnproeverijen wordt er geen spuugbak gebruikt, "omdat het belangrijk is het retronasale effect te beoordelen, oftewel welk aroma aan het einde via de neus terugkomt". Volgens Filipa Santos "kan een grondige bierproeverij 20 minuten of langer duren".
Nieuwe gewoonten, nieuwe consumenten
De wisselwerking tussen traditie en innovatie is bepalend geweest voor de ontwikkeling van de wereldmarkt en heeft de diversiteit in de bierwereld vergroot, aangedreven door zowel ambachtelijke bieren als steeds veeleisender en beter geïnformeerde consumenten.
Hoewel bier een centrale rol blijft spelen als element van gezelligheid, wint het terrein in nieuwe contexten, waaronder de gastronomie.
"Bier is een soort sociale lijm, omdat het ook als ontremmer werkt. Het wordt altijd geassocieerd met een aperitiefmoment, met samenzijn, met drinken met of zonder eten. Het kan simpelweg een ontmoeting tussen vrienden zijn. Maar ik heb het gevoel dat bier na verloop van tijd ruimte verovert bij verschillende drinkgelegenheden."
— Filipa Santos, biersommelier
Die veelzijdigheid leidt tot onverwachte combinaties: van lichte bieren met zeevruchten tot gedurfdere combinaties zoals donker bier met pastel de nata. "Er is een enorm scala aan mogelijke combinaties", legt de specialiste uit.
Een andere doorslaggevende factor is de verandering in gewoonten. "We hebben consumenten die meer aandacht besteden aan een gezonde levensstijl en bewuster omgaan met wat ze consumeren", merkt Filipa Santos op. Ze benadrukt de groei van het alcoholvrije segment en van een nieuwe generatie die "minder alcohol drinkt" en bewustere keuzes maakt.
"Dit betekent dat de markt zich moet aanpassen en een ander antwoord moet bieden. Dat zien we ook in andere categorieën. Dranken met een hoger alcoholpercentage, zoals witte gedistilleerde dranken, hebben al 0,0%-opties op de markt. Ook wijnen hebben 0,0%-opties."
— Filipa Santos, biersommelier
Als je ook alcoholvrije alternatieven ontdekt, bekijk dan onze selectie alcoholvrije ambachtelijke bieren: alle complexiteit van de stijlen waar je van houdt, zonder alcohol.
In de sector ligt de uitdaging ook in het naar waarde schatten van de bediening en de algehele ervaring. "We kunnen geweldige bieren hebben, maar als het bier niet op de juiste manier, in het juiste glas en op de juiste temperatuur wordt geserveerd, komen we niet verder. Daarom is de bediening zo belangrijk", waarschuwt de specialiste. Ze benadrukt het belang van de zogenaamde "perfect serve" om de kwaliteit van het bier te waarborgen.
Ondanks de vooruitgang blijven sommige vooroordelen bestaan. "Er is een stigma, maar dat slaat nergens op", zegt ze, verwijzend naar het idee dat bier minder verfijnd is dan wijn. Volgens de specialiste gaat het vooral om een gebrek aan kennis: "Bier heeft een enorme rijkdom, niet alleen in zijn geschiedenis maar ook in zijn diversiteit, die nog maar nauwelijks wordt erkend."
Ontdek de wereld van ambachtelijk bier bij Maltese
Of je nu houdt van hoppige IPA's, donkere en fluweelzachte stout of fruitige weizen: bij Maltese vind je een zorgvuldig samengestelde selectie van meer dan 160 stijlen van over de hele wereld. Begin je degustatie:
