XPA: het bier dat het concept van drinkbaarheid opnieuw heeft gedefinieerd
Licht, droog, dorstlessend — maar met alle aromatische kracht van een IPA. De Extra Pale Ale is een stijl die is ontwikkeld voor volume, warm weer en iedereen die goed wil drinken zonder na het eerste glas te moeten stoppen. Welkom in de wereld van XPA.
Wat is een XPA en waarom zou je die moeten kennen?
De XPA — Extra Pale Ale — is een stijl die in Australië is ontstaan en zich tegenwoordig ook snel uitbreidt in Europa en de Verenigde Staten. Het is geen lichtere IPA en ook geen zwaardere Pale Ale: het is een categorie op zich, met een duidelijke filosofie. De eer voor de moderne definitie ervan gaat naar Scotty Hargrave, een brouwer die een homebrewrecept met de Balter XPA, gelanceerd in 2016, omvormde tot een nationaal fenomeen.
Hargrave wilde geen zwaar bier van 7% ABV om onder de zon van Queensland te drinken. Hij wilde iets dat "alle smaak van de nieuwe Amerikaanse hopsoorten — Citra, Mosaic, Amarillo — had, maar gebalanceerd, verfrissend en beheersbaar was". Zo ontstond de XPA zoals we die vandaag kennen.
De pijlers van de stijl: wat maakt een XPA tot een XPA?
Volgens Hargrave wordt een authentieke XPA opgebouwd rond vijf fundamentele elementen:
- Beperkte ABV: tussen 4,5% en 5% — doordrinkbaar en niet zwaar.
- Extra bleke storting en droge afdronk: geen karamel, geen restzoet. De mout zorgt voor vergistbaarheid, niet voor body.
- Gebalanceerde bitterheid: ongeveer 30–35 IBU, verdeeld over het hele brouwproces — van het eerste wort tot de whirlpool — voor een profiel zonder pieken of leegtes.
- Royaal hoparoma: floraal en tropisch, met een complexiteit die zich in het glas ontwikkelt.
- Zachte mondgevoel ondanks de knisperende, zuivere afdronk.
"Het is als een tropische session-IPA die eindigt als een lager" — zo beschrijven Hargraves klanten het. En een betere samenvatting is moeilijk te vinden.
De mout: het onzichtbare fundament
Over XPA praten betekent praten over Australische mout. Blake Masoner, medeoprichter van Craft Coast Beer & Tacos in San Diego, had 10 iteraties nodig om de Balter XPA te evenaren — en de doorbraak kwam toen hij Australische basismout begon te gebruiken.
De reden is technisch maar doorslaggevend: Australische mouten hebben doorgaans een hoger diastatisch vermogen dan hun Noord-Amerikaanse tegenhangers. Dat betekent een hogere enzymatische activiteit, een verder doorgevoerde vergistbaarheid en — bijgevolg — die droge, zuivere afdronk die het handelsmerk van de stijl is. Masoner was zo onder de indruk van de resultaten dat hij deze mouten ook voor zijn West Coast IPA ging gebruiken.
Hargrave voegt een belangrijk detail toe: juist omdat deze mouten zo "krachtig" en vergistbaar zijn, is het nodig om ze in balans te brengen met kleine toevoegingen van Münchenermout of Carapils, om te voorkomen dat het bier te droog en bijna beenachtig wordt. En tarwe — ook Australische tarwe — helpt bij het behouden van de schuimkraag.
De bitterheid: structuur, geen agressie
De Balter XPA komt uit op ongeveer 30–32 IBU. Dat is niet weinig, maar de bitterheid is nooit agressief. Het geheim zit in de spreiding van de hopgiften tijdens het koken: van het eerste wort tot de whirlpool, met toevoegingen op 60, 15 en 10 minuten voor het einde van de kook.
"Zo krijg je die volle, verzadigde hopsmaak, zonder leegtes, zonder schommelingen, zonder klappen in je gezicht", legt Hargrave uit. Masoner leerde dezelfde les op de harde manier: toen hij alleen tijdens het eerste worthoppen en met een grote whirlpoolgift hopte, "smaakten zijn bieren na een maand op tap absoluut nergens naar". De structuur tijdens het koken is de ruggengraat die al het overige ondersteunt.
Het aromatische bouquet: een reis in het glas
Voor XPA bestaan geen strikte regels over welke hopsoorten je moet gebruiken — ze kunnen Australisch, Nieuw-Zeelands of Amerikaans zijn. Wat telt, is het profiel: floraal en tropisch, met een complexiteit die zich slok na slok ontwikkelt.
Matt Brynildson van Firestone Walker — die in 2023 een bronzen medaille won op het GABF met zijn XPA — is ervan overtuigd dat thiolrijke hopsoorten, typisch voor variëteiten uit het zuidelijk halfrond, essentieel zijn voor de stijl. Hargrave gebruikt daarentegen bijna uitsluitend variëteiten uit de Pacific Northwest: Amarillo, Centennial, Citra en Mosaic. Zijn XPA geurt aanvankelijk naar bloemen, passievrucht en mango, om in de afdronk over te gaan in tonen van limoen en citrus.
"Ik wil dat het ruikt zoals mijn vrouw wanneer ze zich aankleedt om uit eten te gaan", zegt Hargrave. Een beeld dat alles zegt over de zorg en elegantie die deze stijl vereist.
Let wel: meer is niet altijd beter. Hargrave waarschuwt voor XPA's die neigen naar karamelachtige en kunstmatige tonen — "frambozengelei" — in combinatie met een scherpe, onaangename bitterheid. Alles draait om balans.
Waarom XPA het perfecte bier is om nu te ontdekken
XPA is een stijl die je iets leert. Masoner zegt het duidelijk: werken aan dit bier heeft de manier veranderd waarop Craft Coast al zijn andere bieren brouwt — van de verhoudingen tussen water en storting tot de hoeveelheid hop, van het beheer van dryhop tot de vergistingsgraad. Het is een klein bier met grote lessen.
Voor drinkers is het het perfecte antwoord voor wie aromatische complexiteit zonder moeite wil. Voor wie van IPA houdt maar op zomeravonden iets doordrinkbaarders zoekt. Voor wie kennismaakt met craftbier en een elegante, niet-intimiderende instap wil.
Het is een bier dat je niet vermoeit. Integendeel, het laat je altijd verlangen naar nog een slok.
Ontdek onze ambachtelijke Pale Ale en IPA
Als XPA je nieuwsgierig heeft gemaakt, is onze selectie van ambachtelijke Pale Ale en IPA het ideale vertrekpunt: hoppige, gebalanceerde bieren, geselecteerd voor iedereen die geen concessies wil doen aan smaak.
→ Ontdek de collectie ambachtelijke IPA, APA en Pale Ale
Of je nu op zoek bent naar je eerste XPA of de beste interpretaties van de stijl uit Australië, de VS en Italië wilt ontdekken, je vindt het allemaal hier. Bestel online, laat het thuisbezorgen en begin aan de reis.
